از دست مىدهد و احيانا بعضى از اين ظرافت‌هاست كه از راه مثل مىتواند مشكل ممثّل را حلّ بكند . نوع مثال‌هايى كه ديگران به كمك يك مسألهء ساده القا مىكردند ، مرحوم بوعلى با مسائل طبيعى و رياضى و امثال ذلك القا مىكرد . مرحوم آقاى شعرانى در اين بخش‌ها خيلى مسلّط و قوى بود . لذا طبيعيّات اشارات را حضور ايشان خوانديم . مرحوم آقاى شعرانى در رياضيّات هم خيلى مسلّط بودند و علاقهء شديدى هم به رياضيّات و طبيعيّات داشتند و اين درس‌ها را بايد حتما مطالعه مىكردند و مىگفتند ، ولى براى آن درس‌ها اگر توفيق مطالعه هم پيدا نمىكردند باز مسلّط بودند . فكر ، فكر رياضى و طبيعى بود . لذا شرح چغمينى را هم خدمت ايشان خوانديم . مقدارى از مقدمهء ذيج بهادرى را هم خدمت ايشان خوانديم . تا وقتى كه از تهران به قم آمديم . « 1 » ناگفته پيداست كه مراتب علمى و عملى مرحوم علّامه شعرانى نتيجهء لطف خداوند بود كه نصيب آن بزرگمرد شد ؛ چرا كه خداوند ناظر بىتفاوت صحنهء جهاد مجاهدان نيست ، بلكه به حكم وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا « 2 » و به اقتضاى « من أخلص للّه أربعين صباحا » چشمه‌هاى حكمت و دانش را در قلب وى جوشانده و بر زبان و قلم او جارى ساخته بود . از هرچه بگذرى سخن دوست خوش‌تر است . بار ديگر سخنانى ارزشمند از علّامه حسن‌زادهء آملى دربارهء مرحوم علّامه شعرانى به گوش جان مىشنويم : آقاى شعرانى ذوالفنون بودند . بنده همهء اساتيدم را به تبحّر در فنون مثل ايشان نديدم . يكى از كتاب‌هاى دورهء شفا علم موسيقى است . دانستن موسيقى كه گناه نيست . مرحوم آقاى شعرانى موسيقى هم مىدانست . فرانسه را به اندازهء عربى مىدانست و مسلّط بود . آن لحن شيرينش هيچ‌گاه از خاطرم نمىرود . گاهگاهى از ايشان عباراتى مىپرسيدم كه آقا ! اين عبارت را چطور بايد معنا كرد ؟ ايشان ديكسيونر را مىگرفت . دندان نداشت و چند تا از دندان‌هايش ريخته بود . اين الفاظ فرانسه را با آن دندان‌هاى ريخته‌اش خيلى شيرين و جالب مىخواند . گاهگاهى هم من مختصر تبسّمى مىكردم . تركى خوب مىدانست و تلفّظ مىكرد . انگليسىاش خوب بود ، امّا نه مثل فرانسه‌اش . فرانسه‌اش خيلى قوى بود . عبرى را مىدانست . كتاب‌هاى عبرى را هم داشت . خودش به من

--> ( 1 ) . كيهان فرهنگى ، ش 9 ، آذر 64 ، ص 5 . ( 2 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 69 .